สรรพคุณเหนือกาลเวลา ภูมิปัญญา “ยาหอมไทย”
โลกยุคปัจจุบัน สิ่งต่างๆ รอบตัวล้วนทันสมัย นวัตกรรมใหม่ๆ ถูกคิดค้นขึ้น โดยเฉพาะด้านการแพทย์และยารักษาโรค ทำให้ทุกวันนี้ การแพทย์ยุคปัจจุบันก้าวไกล แทบทั่วทุกหัวระแหง มีร้านขายยาแผนปัจจุบัน ผู้ป่วยเข้าถึงยาได้ง่ายขึ้นกว่าสมัยก่อน แต่ที่หลายๆ คนหลงลืมไปคือ เราเข้าถึงยาแผนปัจจุบันกันง่ายเกินไป จนแทบจะลืมภูมิปัญญาพื้นฐานที่สั่งสม และสืบทอดกันมาตั้งแต่ครั้งบรรพกาล
·
รอยทางแห่ง “ยาหอม”
“ยาหอม คือ สัญลักษณ์หนึ่งของแพทย์แผนไทย ถ้ายาหอมอยู่ได้ แพทย์แผนไทยก็อยู่ได้ มีหลักฐานว่า ประเทศไทย มีบันทึกถึงการมีอยู่ของยาหอม ตั้งแต่ในสมัยอยุธยา สมเด็จพระนารายณ์มหาราช จนกระทั่งปัจจุบัน เราหันไปให้ความสำคัญ กับยาแผนปัจจุบัน และแทบจะลืมของเก่าแก่ของเรา แต่่ยาหอมก็ยังอยู่มาได้ แม้จะไม่ค่อยได้มีการส่งเสริมเรื่องของยาหอม แต่ก็อยู่ยงผ่านกาลเวลา มาตั้งแต่อยุธยา จนถึงทุกวันนี้ได้โดยไม่สูญหายไปไหน แสดงว่าสรรพคุณของยาหอม ต้องมีดีในตัวเอง”
“โปรยยาหอม” สำนวนเรียบง่าย ที่คนไทยใช้กล่าวถึงคำพูด อันไพเราะยามสนทนา ทั้งนี้เพราะยาหอม เป็นตัวแทนของความชื่นอกชื่นใจ เคียงข้างคนไทยมาช้านาน ความนิยมและคุณค่าของยาหอมนั้น เดินทางร่วมกับการเปลี่ยนแปลง ของยุคสมัยมาโดยตลอด คล้ายดังลมหายใจที่ไม่สามารถ แยกออกจากชีวิตคนไทย ตั้งแต่แรกเกิดจนกระทั่ง วาระสุดท้ายของชีวิต
ยาหอม ตราทับทิม (รหัสโอทอป 610500605201)
สินค้าสุดยอดหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ปี 2552
ประเภทผลิตภัณฑ์ : สมุนไพรที่ไม่ใช่อาหาร
ระดับดาว : 5 ดาว
ติดต่อ : คุณนิสากร สวนศิลป์พงศ์
โทร : 08 1972 7889
หมายเหตุ
ถ่ายทำจากการคัดสรร OPC 2552 ณ อิมแพค เมืองทองธานี (28/12/51 - 6/1/52)
โหลเล็ก ราคาจำหน่าย 200 บาท
โหลใหญ่ ราคาจำหน่าย 600 บาท
ข้อมูลผลิตภัณฑ์ ของ ยาหอมตราทับทิม
ชีวิตคืออะไร? คำถามสั้นๆที่หลายคนอาจเคยสงสัย คำตอบของคำถามนี้มีหลายทัศนะต่างกันไป แต่ในทางพระพุทธศาสนาแล้ว ความหมายของคำว่า “ชีวิต” คือการ ดำรงอยู่คู่กันของรูปและนาม หรือกายและจิต ภายใต้สัจธรรมแห่งการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป ในที่สุดแล้วอะไรเล่าที่เป็นเครื่องแสดงว่าสิ่งๆนั้นยังดำรงชีวิตอยู่
“การเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง” คงเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุด เพราะสิ่ง ใดที่ปราศจากการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง ก็เท่ากับสิ่งนั้นไร้ซึ่งชีวิต ตามแนวคิดของแพทย์แผนไทยกล่าวว่า องค์ประกอบของชีวิต คือสมดุล ของกาย จิต และสิ่งแวดล้อม ซึ่งทั้งสามส่วนล้วนสัมพันธ์ กับธาตุทั้ง ๔ นั่นก็คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม และธาตุไฟ ในการขับเคลื่อนให้ชีวิตกระทำกิจกรรม หรือดำเนินอยู่ได้ ซึ่งธาตุลม คือ ธาตุที่มีหน้าที่ขับเคลื่อนให้ธาตุอื่นๆก่อเกิดการเคลื่อนไหว ทั้งยังผลักดันให้สรรพชีวิตเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง กล่าวได้ว่าหากขาดธาตุลม ทุกกิจกรรมของมนุษย์ก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้ ทั้งนี้ แม้ว่าเราจะไม่สามารถมองเห็น หรือจับต้องธาตุลมได้ แต่ก็สามารถสัมผัสถึงการเคลื่อนไหวของธาตุลม ยกตัวอย่างง่ายๆ อย่างเช่น ลมหายใจเข้าออก นั่นเอง
แต่เพราะ “ความเสื่อม” คือ สัจธรรมของทุกสรรพสิ่ง ธาตุต่างๆในร่างกายก็มีเสื่อมถอยไปตามกาลเวลา ซึ่งหากธาตุลมเกิดความเสื่อม หรือไม่สามารถพัดพาได้อย่างเป็นปกติ ก็จะส่งผลต่อการเคลื่อนไหวทั้งภายนอกภายในของมนุษย์ผู้นั้น
การบำรุงธาตุลมให้พัดพาอย่างเป็นปกติ จึงเสมือนเครื่องรับประกันหนึ่งว่า ชีวิตจะสามารถดำเนินกิจกรรมต่อเนื่องได้อย่างดี ซึ่งยาหอม คือ กุญแจสำคัญที่จะช่วยแก้ไขปัญหาของลมทั้งปวงในทุกมิติ ทั้งในด้านของการบำรุง ส่งเสริม และแก้ไขปัญหาสุขภาพกายและใจที่มีลมเข้ามาเกี่ยวข้อง
เมื่อธาตุลมทำให้เกิดการเคลื่อนไหว และการเคลื่อนไหวคือสิ่งแสดงถึงการมีชีวิตอยู่ จึงเปรียบได้ว่า “ยาหอมเป็นเสมือนสิ่งที่ช่วยต่อลมหายใจให้มนุษย์ได้แสดงเอกลักษณ์ของสิ่งมีชีวิตอย่างเป็นปกติสุขนั่นเอง”
๏ ยาหอม ยาลม เหมือนหรือต่างกันอย่างไร ๏
ยาหอม ยาลม หมายถึง ตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาหลายชนิด โดยส่วนใหญ่มีกลิ่นหอม และมีรสรวมของตำรับ คือ รสสุขุม เพื่อปรับการทำงานของลมชนิดต่างๆ ให้เข้าสู่สภาวะปกติ
ยาหอม คือ ยาที่ใช้ สำหรับบำรุงหัวใจ แก้ลมกองละเอียด
ยาลม คือ ยาที่ใช้รักษาโรคที่เกี่ยวกับลมต่างๆ โดยเน้นที่ลมกองหยาบ เนื่องจากการทำงานของลมเป็นหัวใจของการดำเนินชีวิตของมนุษย์ เป็นธาตุที่ขับเคลื่อนการทำงานของร่างกาย
ดังนั้น ยาหอม ยาลม ที่แท้แล้วไม่ใช่ยาคนแก่แต่เพียงกลุ่มเดียว หากรู้จักใช้ คนทุกเพศทุกวัยสามารถใช้ยาหอมยาลมเพื่อสุขภาพที่ดีได้ทั้งนั้น แพทย์แผนไทยสมัยก่อนต้องมียาหอม ยาลม ประจำล่วมยา เพื่อใช้รักษาเบื้องต้น ร่วมกับน้ำกระสายยา แล้วค่อยจ่ายยาต้มตามภายหลัง
ปัจจุบัน คนทั่วไปจึงอาจเรียกยาหอม และยาลม รวมกันเป็นคำว่า “ยาหอม” เพียงคำ เดียว
๏ ทำไมต้องยาหอม? ๏
หลายคนอาจมองว่า ยาหอมเป็นยาสำหรับอาการวิงเวียน หน้ามืด เป็นลม และสำหรับผู้สูงอายุเท่านั้น แต่แท้จริงแล้ว ยาหอมใช้ได้กับทุกคนทุกเพศทุกวัย ซึ่งต้องการส่งเสริมการทำงานของธาตุทั้ง ๔ โดยเฉพาะธาตุลม เพราะหากธาตุลมปกติ ก็จะทำให้ร่างกายทำงานได้อย่างปกติสมดุลตามไปด้วย
แต่หากลมนั้นผิดปกติไป เช่น มีการกำเริบ หย่อน หรือพิการ ก็ส่งผลกระทบทำให้ร่างกายเสียสมดุล และทำงานผิดปกติตามไปด้วย ซึ่งในกรณีลมผิดปกติดังกล่าว ยาหอม คือ ยารสสุขุม กลิ่นหอม ที่บรรพชนแพทย์แผนไทยศึกษา ค้นคว้า รวบรวมไว้เป็นตำรับสืบทอดมายาวนาน ซึ่งปรุงขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับสมดุลของธาตุลมให้เป็นปกติ ที่สำคัญ เมื่อค้นคว้าลงลึกในระดับประวัติศาสตร์การแพทย์ พบว่า ยาหอมเป็น เอกลักษณ์การปรุงยา ที่ปรับปรุงขึ้นตามแบบแพทย์แผนไทย ซึ่งมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยไม่พบการใช้ยาหอมในแพทย์แผนอื่น หรือจากชนชาติอื่น
ทั้งนี้ เหตุที่ยาหอมนั้นสามารถที่จะแก้ได้หลายอาการ ก็ด้วยเหตุผล คือ ยาหอมนั้นช่วยในการปรับลม ทำให้การทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกายดีมากขึ้น ช่วยในการปรับธาตุที่เสียสมดุลของสุขภาพทั้งกายและใจ ทั้งยังมีตัวยาเฉพาะ ที่ช่วยในการรักษาโรคบางชนิด แสดงให้เห็นถึงความผูกพันกับชีวิตมาตั้งแต่แรกเริ่มจนถึงวาระสุดท้ายตามที่ กล่าวไว้ สรรพคุณที่ได้จากยาหอมจึงเปรียบ เสมือนลมหายใจที่อยู่คู่กับชีวิตมาตั้งแต่ต้นจนจบนั่นเอง
คุณภาพ เหตุผล และสรรพคุณของยาหอมเหล่านี้ จึงเป็นเสมือนคำตอบให้กับผู้ที่คลางแคลงใจได้ดีว่า การใช้ยาหอมนั้นสามารถช่วยบำรุงรักษาสุขภาพได้ในทุกๆด้านได้อย่างปลอดภัย อีกทั้งยังเสมือนการช่วยส่งเสริมอนุรักษ์ภูมิปัญญา และต่อลมหายใจให้กับวัฒนธรรมการปรุงยาของประเทศ ให้ดำรงอยู่คู่กับสังคมไทยตราบนานเท่านานได้อีกด้วย
(จากส่วนหนึ่งของหนังสือ “ยาหอม ลมหายใจแห่งชีวิต” โดยสถาบันการแพทย์แผนไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข)
ถึงเวลา...ยาหอมไทยกู้สุขภาพ
บทพิสูจน์คุณค่าทางวิทยาศาสตร์
ปัจจุบัน นี้ยาหอมไทยเริ่มก้าวไกลสู่โลกาภิวัตน์ เนื่องจากได้มีการศึกษาพัฒนายาหอมกันอย่างจริงจัง ตั้งแต่ปี พ.ศ.2545 สถาบันการแพทย์แผนไทยกระทรวงสาธารณสุขได้หยิบเอายาหอมมาศึกษาวิจัยสรรพคุณ ใหม่ รวมทั้งทบทวนงานวิจัยเดิมทั้งหมดเกี่ยวกับยาหอมซึ่งเคยศึกษากันมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2515
การ พัฒนายาหอมในขั้นต้นนี้ เป็นการศึกษาสรรพคุณตามวิธีการทางการแพทย์เภสัชแผนใหม่ โดยความร่วมมือของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ นักวิชาการด้านการแพทย์ เภสัชจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ รวมทั้งผู้ทรงคุณวุฒิด้านการแพทย์แผนไทยและสมาคมผู้ผลิตยาแผนไทย
ผลสรุปจากงานวิจัยสมัยใหม่ที่ยืนยันความมหัศจรรย์ของภูมิปัญญาไทยด้านสมุนไพรตำรับยาหอมมีดังนี้
- ยาหอมมีความปลอดภัย สมุนไพรจำนวน 50-60 ชนิดที่เป็นวัตถุส่วนประกอบของยาหอมที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการ อาหารและยานั้นได้รับการพิสูจน์ทดลองอย่างดีแล้วว่าไม่มีความเป็นพิษ
- สรรพคุณบำรุงหัวใจ จากการวิจัยพบว่า ยาหอมมีฤทธิ์เพิ่มแรงหดตัวของหลอดเลือดแดงใหญ่ของหัวใจ ซึ่งหมายความว่า ช่วยเพิ่มแรงบีบตัวของหัวใจอย่างช้า ๆ เห็นผลภายใน 5 นาที และออกฤทธิ์นานถึง 20 นาที ในขณะเดียวกันจะช่วยเพิ่มความดันโลหิตภายใน 15-30 นาที โดยจะออกฤทธิ์อยู่นานถึง 60-90 นาที
- สรรพคุณเพิ่มแรงบีบของหัวใจและเพิ่มความดันโลหิตนี้เอง จะมีผลในการเพิ่มการไหลเวียนโลหิตของหลอดเลือดขนาดเล็กที่ไปเลี้ยงสมองและ อวัยวะส่วนปลายของทั้งภายในร่างกาย เช่น ปอด ตับ ไต กระเพาะอาหาร ฯลฯ และอวัยวะภายนอกร่างกาย เช่น เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงปลายมือ ปลายเท้า เป็นต้น
ฤทธิ์ ของยาหอมต่อระบบไหลเวียนโลหิตของหัวใจ สมอง และทั่วร่างกาย ซึ่งค้นพบจากงานวิจัยสมัยใหม่เป็นหลักฐานยืนยันถึงสรรพคุณของยาหอมซึ่งค้นพบ มาตั้งแต่ครั้งโบราณแล้วว่าช่วยแก้อาการใจสั่น เป็นลม หน้ามืด ตาลาย วิงเวียนศีรษะ เหน็บชารวมทั้งอาการเนื่องจากมีความดันโลหิตต่ำ และเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ
- สรรพคุณแก้จุกเสียด ปวดท้อง จากการศึกษาวิจัย ยาหอมมีผลต่อการหลั่งสารต่าง ๆ ในกระเพาะอาหาร กล่าวคือ ยาหอมมีฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งกรด การหลั่งเอนไซน์เปปซิน ในขณะเดียวกันช่วยเพิ่มการหลั่งเมือกที่เคลือบเยื่อบุกระเพาะอาหารซึ่งฤทธิ์ ดังกล่าวนี้เองเป็นสรรพคุณส่วนหนึ่งของยาหอมที่ช่วยแก้อาการจุก เสียด ปวดท้อง
บท สรุป แม้ว่าการเสื่อมถอยลงของความนิยมใช้ยาหอมจะไม่ได้เป็นเพราะยาหอมคุณภาพลดลง แต่อาจเป็นเพราะยาหอมเป็นผลผลิตทางวัฒนธรรมที่ไม่สอดคล้องกับวิธีคิดของคน ยุคนี้และสภาพของสังคมปัจจุบัน ยาหอมจึงถูกมองข้ามไป แม้ว่าหากมองย้อนกลับไปในอดีต จะเห็นได้ว่าคนไทยสมัยก่อนใช้ยาหอมเป็นยาครอบจักรวาลแก้อาการเจ็บไข้ได้ป่วย ในชีวิตประจำวันกันอย่างแพร่หลาย
ข้อมูล ศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์นี้ น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นในการดึงศักยภาพของตำรับยาหอมให้กลับเข้ามาอยู่ในกระแส สังคมอีกครั้ง และเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนได้
ขอขอบคุณข้อมูลจาก : นิตยสาร Health Magazine ฉบับที่ 55 ประจำเดือนมิถุนายน 2553
